دەستپێک / پەڕە نەگۆڕەکان / چەند جۆری سوجدە هەیە و كەی ئەنجام دەدرێن؟
جۆرەکانى سوجدە
جۆرەکانى سوجدە

چەند جۆری سوجدە هەیە و كەی ئەنجام دەدرێن؟

لە ئایینی پیرۆزی ئیسلامدا چوار جۆری سوجدە هەن، كە پێیان دەوترێت (سوجدەی نوێژ و سوجدەی تیلاوە و سوجدەی سەهو و سوجدەی شوكر) كە هەر یەكەیان لە شوێن و كاتی تایبەت بەخۆی ئەنجام دەدرێت.

یەكەم: سوجدەی نوێژ:

ئەو سوجدەیەیە، كە لەكاتی ئەنجامدانی نوێژەكان  فەرز و سوننەت  ئەنجام دەدرێت و تێیدا دەوترێت (سبحان ربی الاعلی وبحمدە).

عن عقبة بن عامر رضي الله عنه ، قال : لما نزلت فسبح باسم ربك العظيم ، قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : ” اجعلوها في ركوعكم ” ، فلما نزلت سبح اسم ربك الأعلى قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : ” اجعلوها في سجودكم ” ، رواه أبو داود ، وابن ماجه ، والدارمي .

واتە : کاتێک فسبح باسم ربك العظيم دابەزى پێغەمبەر پێمانى ووت لە رکوع بیخوێنن وەکاتێک سبح اسم ربك الأعلى دەبەزى پیغەمبەر پێى وتین لە سوجدە بیخوێنن.

دووەم: سوجدەی قورئان خوێندن (التلاوە‌):

عن أبي هريرة قال قال رسول الله (صلى الله عليه وسلم): إذا قرأ ابن آدم السجدة فسجد اعتزل الشيطان يبكي يقول يا ويله وفي رواية أبي كريب يا ويلي أمر ابن آدم بالسجود فسجد فله الجنة وأمرت بالسجود فعصيت فلي النار . رواه مسلم.

واتە : کاتێک نەوەى ئادەم سورەتى سجدە دەخوێنێت و سەجدە دەبات شیطان دەگرێت و دەڵێت وەیل بۆخۆم فەرمان کرا بە نەوەى ئادەم سوجدە بەرێت سوجدەى برد و بەهەشتى پێدرا بەڵام فەرمان بەمن کرا سوجدە بەرم سەرپێچیم کردو نەمکرد وە ئاگرى دۆزەخم بۆ مسۆگەربوو .

ئەم سوجدەیە لەكاتی قورئان خوێندندا دەبرێت، لەهەندێك شوێندا لەناو قورئانی پیرۆز خەتێك دراوە لەژێر وشەیەك، هەركات گەشتیتە ئەو شوێنە و ئەو ئایەتەت تەواوكرد دەبێت سوجدەی تیلاوە بەریت.
ئەو سوجدەیە یەك سوجدەیە و لەسەرەتادا پێویست ناكات بڵێیت (الله أكبر) و نابێت لە دوای سوجدەكەش (سلام) بدەیتەوە وەكو سەلامی نوێژ، بەڵكو یەكسەر كە وشە خەت بەژێر هێنراوەكەت بینی و ئایەتەكەت تەواو كرد دەچیت بۆ سوجدە و دوعاكە دەخوێنیت و یەكسەر هەڵدەسیتەوە و دەست دەكەیتەوە بە قورئان خوێندن.

عن عائشة – رضي الله عنها قالت: كان رسول الله – صلى الله عليه وسلم – يقول في سجود القرآن: ((سجد وجهي للذي خلقه، وشق سمعه وبصره بحوله وقوته، فتبارك اللهُ أحسن الخالقين))رواه أبو داود (1414)، والترمذي (580)، والنسائي (2/222)، وصححه الألباني.
ويجوز أيضا أن يقول فيها: (سبحان ربي الأعلى)، كما في سجود الصلاة.

دوعای سوجدەی تیلاوە: (سجد وجهي للذي خلقه، وشق سمعه وبصره بحوله وقوته، فتبارك الله احسن الخالقين) واتا (ڕووی كڕنۆشم برد بۆ ئەو خوایەی، كە دروستی كردوم، بینین و بیستنی بۆ داڕشتووم و پێ بەخشیوم بەتوانا و بەویستی خۆی، پاكی و بێگەردی و بێ كەم وكورتی بۆ ئەو خوایەیە، كەچاكترینی بەدیهێنەرانە) , وە دەتوانیت بڵێیت (سبحان ربي الأعلى).

سێیەم: سوجدەی سەهو:
ئەم سوجدەیە تایبەتە بەنوێژ، كە (الله أكبر) دەكەیت و دەچیتە سوجدە (دوو جار) دواتریش سەلام دەدەیتەوە و لە سوجدەكەدا دەڵێت (سبحان ربی الاعلی وبحمدە).
ئەم سوجدەیە لەكاتی دروست بوونی گومان لەكاتی نوێژدا دەبرێت، ئەگەر بەگومانی خۆت نوێژەكەت ركعاتی كەم كردووە ئەوە پێش ئەوەی سەلام بدەیتەوە ئەم سوجدەیە دەبەیت، بەڵام ئەگەر گومانت برد ڕكعاتی زیادت كردووە ئەوە دوای تەواوكردنی تەحیات و سەلام دانەوە ئەم سوجدەیە دەبەیت .

بۆزیاتر شارەزابوون دەربارەى سوجدەى سەهوو ئەم لینکە بکەوە بەتەواوى باسى کراوە (چۆنیەتى سوجدەى سەهوو)

چوارەم: سوجدەی شوكر:

فعن أبي بكرة – رضي الله عنه -:  أن النبي (صلى الله عليه وسلم) كان إذا أتاه أمر يسره أو بشر به خر ساجدا : شكرا لله تعالى .رواه أبو داود (2774)، وابن ماجه (1394)، وانظر “إرواء الغليل” للألباني (474).

واتە : پیغەمبەر ئەگەر هەواڵێکى خۆشى بۆبهاتایە ئەوا سوجدەى شوکرى دەبرد.

ئەم سوجدەیە تایبەتە بە بیستنی هەواڵێكی خۆش یان ئەنجامدانی كارێكی باش یان سەركەوتنت لەئیشێكدا، كە یەك سوجدە دەبەیت و سی جار دەڵێت (سبحان ربی الاعلی) لەسەرەتادا (الله أكبر)ی ناوێت و لەدواتریشدا سەلام دانەوەی ناوێت، ئەگەر هەر دوعایەكی تریش، كە دەیزانیت و تایبەتە بەسوپاسكردنی خوای گەورەوە ئەوە دەتوانیت بیخوێنیت.

پێشنیارکراو

مامۆستا محمد عبدالرحمان

مامۆستا محمد عبدالرحمن